بنام یگانه خالق هستی بخش
ایده ای که تحقق یافت
پل میانگذردریاچه ارومیه
کاری از:
مشاوردرون سازمانی جهادنصرخراسان
علی اصغر سالاری
تلفن تماس 09153175121 ، 6228406 ، فاکس 6228400
پست الکترونیکی :jadevelayat@yahoo.com
تشکروقدردانی
قبل ازبیان گزارش بازدید، لازم می دانم ازمدیرمحترم طرح وهمکارانشان که موجبات بازدیدگروه اعزامی را فراهم ساختد وصادقانه تجربیات گرانبهائی راکه بازحمات زیادکسب نموده اند به شیفتگان علم وعمل هدیه دادند وهچنین ازریاست محترم سازمان نظام مهندسی خراسان که امکاناتی را فراهم ساختند تاگروهی تشنه ی فراگیری، ازدانشگاهی که به همت مردانی با اراده ی پولادین درغرب کشورتشکیل شده، بازدید داشته باشند ونیزازمدیریت جهاد نصرخراسان که همواره مشوق ما در یادگیری وکسب تجربه می باشند تشکروقدردانی نمایم وازخداوندمتعال برای آنان طلب توفیق بیشترداشته باشم وازکسانی که فرصت اندیشیدن برای خود فراهم می سازند درخواست نمایم تا یاد وخاطره آنانی را که دلسوزانه دراین راه گام نهادند و شجاعانه توان و قدرت اندیشمندان این دیاررا به اثبات رساندند، گرامی دارند.
علی اصغرسالاری
89/1/18
دریاچه ارومیه
آب دریاچه ی ارومیه بسیارشورو میزان نمک محلول درآن دو برابر اقیانوسها است. به این دلیل، هیچ ماهی و نرم تنی به جزگونههایی از سختپوستان درآن زندگی نمیکنند وآب آن هیچوقت یخ نمیزند، شناکنندگان نیز میتوانند برروی آب آن شناور بمانند.
آب دریاچه ی ارومیه ازرده آبهای کلروره سدیک میباشد و گل دریاچه ی ارومیه خمیری سیاهرنگ و جزو گلهای کلروره می باشد که، دارای خاصیت درمانی برای بیماریهای رماتیسم و آرتروز و بیماریهای زنانهاست.
دریاچه ی ارومیه دارای ۱۰۲ جزیره می باشد که، همه ی آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوخته طبیعی جهان به ثبت رسیدهاست. جزیره اِشک، زیستگاه پرندگان زیبای کوچک، ازجمله مرغ آتش، تنجه و گوزن زرد ایرانی است. برای گشت و گذاردردریاچه و جزیرههای آن میتوان ازدو کشتی سهند و نوح، یا قایقهای گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.
نام ارومیه ازترکیب دو واژه آشوری اور (شهر) + میه (آب) تشکیل شدهاست. ارومیه به صورت اورمو، اورومیه و اورمیه تلفظ میشود. با آمدن حکومت پهلوی و سلطنت رضاشاه این محل به رضائیه تغییر نام داد و بعد از انقلاب اسلامی دوباره به نام ارومیه برگشت.
نام کهن این دریاچه چیچَست ودرزبان اوستایی و پارسی باستان چَئِچَستَ بودهاست. دریاچه ی چیچست دراسطورههای ایرانی نقشی بنیادین داشته و عرصه ی بسیاری ازرویدادهای مهم زندگی کیخسرو بودهاست. دژبهمن که کیخسرودرنبردی غولآسا و سهمگین آن را میگشاید وازچنگ دیوان به درمیآورد، درنزدیکی همین دریاچه قرارداشته است.
برگرفته از: فرهنگ جغرافیایی شهرستانهای کشور
پل میانگذردریاچه ارومیه
پس ازپیروزی انقلاب اسلامی، به جهت کوتاه ساختن مسیردواستان آذربجان شرقی وغربی، احداث جاده ای ازمیان دریاچه ی ارومیه دربرنامه کارسازمانهای ذیربط قرارگرفت. به سال 1358، شهید کلانتری مدیرکل وقت استان آذربایجان غربی اقدام به خاکریزی ازغرب دریاچه نمود. درمیانه راه ارومیه تا دریاچه، کوه زنبیل قراردارد که مصالح سنگی آن مناسب جهت این امرمی باشد. طی چند سال، خاکریزی حدود 12 کیلومترمسیرازسوی ارومیه و3 کیلومترازسمت تبریزانجام گردید.
حدود 1800 مترازمسیرباقی ماند که با این روش کاربه جایی نرسید وپروژه متوقف شد.
برای برقراری ارتباط دوسوی دریاچه، اقدام به احداث پلی شناورنمودند که به علت بادهای شدید منطقه چند ماهی بیشتردوام نیاورد واین تلاش نیزناکام ماند.
پس ازآن به بهره گیری ازشناورروآوردند، استفاده ازشناورنیزمحدودیتهایی دارد، ولی تا پیدا شدن راهکاری اساسی تنها راه تردد وعبورازدریاچه می باشد.
اگرمسافرازراه شمال دریاچه مسیرتبریز- ارومیه را بپیماید، بایستی 245کیلومترراه را طی کند واگرازراه جنوب دریاچه قصد سفرنماید طول مسیرش بالغ بر300 کیلومترخواهد بود، حال اینکه مسیردریاچه حدود120 کیلومتراست واین تقلیل مسافت هرتلاشی دراین پروژه را مثبت ارزیابی می نماید.
درسال 1379 یکی ازدرخواستهای مردم ازمقام معظم رهبری وریاست محترم جمهوری وقت ومسئولین، رفع مشکل پروژه بود. وزارت راه وترابری با انتخاب مهندسین مشاورسانو به مدیریت زنده یاد دکترقالیبافیان دست به کارشد وازمشاورخواست تا راهکاری اجرایی ارائه نماید.
پیشنهاد مشاور
الف : پروژه بصورت EPC (طرح وساخت) اجرا شود.
ب : پیمانکارازهمکاری مشاوری خارجی که سابقه ی انجام کاری مشابه درکارنامه اش باشد، بهره گیرد.
ج : برای پروژه مدیرطرح تعیین گردد واونیزمشاوری خارجی داشته باشد.
د : مناقصه بصورت بین المللی برگزارشود.
مرحله اول مناقصه
راهکارمشاورمورد قبول کارفرما قرارگرفت ودر نخستین روزهای پس از تعطیلات نوروزی سال 1380 شمسی، آگهی مناقصه عمومی طرح به دوزبان فارسی و انگلیسی منتشرشد و بدین وسیله از تمام علاقمندان به شرکت در طراحی و اجرای این پروژه دعوت بعمل آمد.
تعداد 64 شرکت داخلی و خارجی جهت این امر اعلام آمادگی نمودند، پس از بررسی های اولیه این تعداد به 30 شرکت تقلیل یافت که پرسشنامه هائی جهت تعیین صلاحیت مقدماتی این پیمانکاران، برای آنها ارسال گردید.
به منظوراستفاده ازدانش و تجربه مشاوران ذیصلاح خارجی و انتقال فناوری، حضورمشاوری خارجی مجرب به عنوان عضو متعهد، درکنار واحد " طرح و ساخت" الزامی گردید.
پس ازارزیابی پرسشنامه های تکمیل شده توسط 30 شرکت فوق، صلاحیت 15
شرکت ایرانی که سابقه همکاری با مشاوران خارجی عضو " فیدیک" را در کارنامه اجرائی خود داشتند، تأیید شد.
ازاین شرکتها برای دریافت اسناد مرحله اول مناقصه دعوت بعمل آمد و مقررگردیدکه ظرف مدت دوماه، پیشنهاد مقدماتی خود را که، حاوی طرح اولیه، برنامه زمانبندی و قیمت تقریبی باشد به دفتر مدیر طرح ارسال دارند.
پس از طی زمان مقرر، هفت گروه " طرح و ساخت" پیشنهاد اولیه خود را جهت بررسی و اعلام نظر به مشاورمدیر طرح( سانو) تحویل دادند.
به جهت اطمینان درانتخاب ویکسان سازی معیارها، برای "مدیر طرح و هیأت ارزیابی"، جداولی تهیه وکلیه ی پرامترهای فنی طرح درآن لحاظ و امتیاز بندی گردید. که برآن اساس، 4 پیشنهاد از میان 7 طرح رسیده توسط مدیر طرح و هیئت ارزیابی انتخاب ومرحله دوم مناقصه آغاز شد.
مرحله دوم مناقصه
از 4 گروه" طرح و ساخت" منتخب که به مرحله دوم راه یافته بودند خواسته شد.
1- طرح اولیه تکمیل گردد.
2- قیمت نهائی را که مبنای قرارداد باشد اعلام دارند.
3-کارفرما تعهد نمود به گروه های دوم، سوم و چهارم از 70 تا 30 درصد هزینه های طراحی را پرداخت نماید.
درگام بعدی با برگزاری جلسات جداگانه ای با هرکدام ازواحدهای" طرح و ساخت" به رفع اشکالات، ابهامات وبیان سؤالات مربوط به طرحها پرداخته شد ومقررگردید که، ایرادات مطرح شده درمرحله دوم برطرف واصلاح گردد.
دراین مرحله با تدوین جداول جدید و تعیین معیارهای مورد نظر، برای بررسی طرح توسط" مدیرطرح وهیأت ارزیابی" به جهت بالابردن ضریب اطمینان ودقت از دو شرکت:
1- طرح نواندیشان TNA
2- شرکت فرانسوی (CEB) coyne Et Bellier
نیز دعوت شد تا در بررسی طرحها مشارکت داشته باشند، در نتیجه 4 گروه شامل:
1- مشاور مدیرطرح (سانو)
2- هیأت ارزیابی
3- شرکت طرح نواندیشان TNA
4- شرکت فرانسوی CEB
هرکدام بصورت مستقل به بررسی طرحها واعلام نظر نهائی در مورد آنها پرداختند. حاصل بررسی ها نشان داد که، در پیشنهادات نواقصی به شرح ذیل وجود دارد.
1- اطلاعات استفاده شده برای طراحی ازکفایت واطمینان کافی برخوردارنبوده است.
2- طرح ارائه شده نمی تواند بعنوان طرح پایه، مبنای عملیات اجرائی قرارگیرد.
3-اطلاعات مربوط به خاک و بستردریاچه مورد بررسی کامل قرارنگرفته است. پس نمی توان از نتایج آن مطمئن بود.
4- مسئله زلزله و لرزه خیزی منطقه درحد کفایت مورد بررسی قرارنگرفته است.
علیرغم موارد فوق الذکر، نظر نهائی بررسی کنندگان این بود که:
طرح شرکت صدرا، باتوجه به سیستم سازه ای، ارائه روش های اجرائی، مشاوران خارجی آن وآشنائی شرکت به کارهای دریائی، می تواند بعنوان طرح برتر انتخاب شود.
برگرفته از: ایده تا اجرا، گردآوری توسط دفترطرح شهید کلانتری ، صفحات 9 تا 11
مراحل اجرائی طرح
شرکت دریائی صدرا با همکاری مشاورNGI وAas-Jakobsenنروژی برای اجرا پذیرفته شدند.
شرکت خدمات مدیریت ایرانیان به سمت مدیرطرح انتخاب گردید ومقررشد شرکت طرح نواندیشان با همکاری شرکت COWI دانمارکی مطالعات پایه راانجام دهد وسایرمطالعات تکمیلی را پیمانکارهمزمان با اجرا به سامان رساند.
پس ازانجام مطالعات پایه، چهارنفرازکارشناسان شرکتCOWIدراختیارشرکت خدمات مدیریت ایرانیان قرارگرفتند که با کادری 20 نفره ازاین شرکت عهده دارنظارت وراهبری پروژه شدند.
درمدت 6 ماه، تجهیزکارگاه انجام وازبهمن 82 کارهای اجرائی آغازگردید.
شش کارگاه اجرائی وتدارکاتی دردوسوی دریاچه ازجمله کارخانه ی تراکتورسازی تبریزبا توانی بالاعهده دارتدارکات وساخت کیسون ها وعرشه وسایربخش ها گردیدند که درادامه به شرح هرقسمت ومشکلاتی که دراجرا با آن مواجه گشتند ولی، با اتکاء به عنایت خداوند وعشق به سازندگی برآن غلبه نمودند، خواهیم پرداخت.
مشخصات دریاچه
دریاچه ارومیه به طول 135 کیلومتروعرض 18 تا 55 کیلومتروعمق حداکثر16 متربا تراز50/1273 تا 50/1275 متربا ورودی سالانه حدود یک میلیارد مترمکعب وحدود سیصد گرم املاح دریک لیترآب ازنظرشوری بعد ازبحرالمیت درمقام دوم وازنظروسعت درردیف بیست دریاچه ی بزرگ دنیا می باشد. حجم آب آن حدود سی وهفت میلیارد مترمکعب می باشد وبرسرراه ورودی های آن بیست سد بزرگ و کوچک ساخته شده ویا دردست ساخت است، که موجب کاهش ورودی وافزایش شوری آب آن گشته است. برای جبران کمبودآب ورودی، قراراست ازرودخانه ی زاب که راهی کشورعراق می شود، با اجرای طرح جایگزین مقداری آب تأمین گردد.
مشخصات پل
طول پل 1276 متربا دهانه وسط بصورت قوسی بطول100مترودهانه های طرفین 70 متر، 55 مترو 50 مترو با عرض 28 متر، شامل:
1- شمع ها
2- کیسون ها
3- کوله ها ، پایه ها وسرستون ها
4- عرشه
5- سازههای تکمیلی
6- تأسیسات وتجهیزات جنبی
مطالعات قبل ازاجرا
با توجه به اهمیت پروژه، قبل ازشروع عملیات اجرائی مطالعات عمیقی، خصوصاً ازنظرژئوفیزیک وژئوتکنیک برروی بستردریاچه انجام پذیرفت. علاوه برNGIکه دراین زمینه تخصص داشت، مشاوری ایتالیائی اقدام به نمونه برداری ازقسمتهای مختلف بستروتا عمق 120 مترنمود که، نمونه ها دردانشگاه تهران نگهداری ودرایتالیا قرائت گردید.
جهت اطمینان ازنتایج آزمایشات، مطالعات ماهواره ای نیزتا عمق 1000 متری بسترومطالعات لرزه خیزی انجام پذیرفت، نتیجه ی آزمایشات حاکی از آن است که، منطقه ازاین بابت مشکلی ندارد ومحاسبات سازها برای50/8 ریشترانجام گرفته است.
یکی دیگرازمطالعات انجام شده، تحقیق پیرامون باربری شمع ها بود. درمحل اجرای پروژه، عمق آب 50/6 تا 7 متروحدود 7 مترلجن شل وجود دارد که بتدریج سفت می شود تا ازنظرسختی به حدود سنگ میرسد.(رسوبات 400 هزارساله)، پاشنه کوه زنبیل ازغرب وپاشنه جزیره اسلامی ازسوی شرق تا عمق 220 تا 250 متربسترسنگی ایجاد نموده است.
شمع ها
درپروژه ها شمع کوبی با دوروش انجام می گیرد.
الف : شمع های اتکائی
ب : شمع های اصطکاکی
درپروژه مورد نظرازشمع های اصطکاکی با عمق 81 تا 90 متراستفاده شده. هرکیسون برروی بیست شمع استقراریافته که، چهارشمع قائم و16 شمع آن مایل با زاویه ده درجه کوبیده شده است.
شمع ها، فلزی وبقطر32 اینچ می باشند. 57 مترازآنها با ورق به ضخامت3/14 میلیمترو12 مترآن به ضخامت 22 میلیمتروبخش انتهائی، بدلیل امکان خورندگی بیشتربه ضخامت 1/38 میلیمترمی باشد. شمع ها توخالی هستند، فقط15 مترآخر که، درون آب ولجن می باشد بجهت جلوگیری از خوردگی با بتن پرشده است.
کیسون ها
کیسون ها به تعداد 18 عدد، ازبتن با مقاومت بالا، هریک بطول60/27 متروعرض 6 متروارتفاع 4 متربا ضخامت جداره 27 سانتیمتردرکارگاه شماره یک ساخته شده و با توجه به اینکه دوعددآن هرکدام 450 تن و 16 عدد هرکدام 350 تن وزن داشت، جهت بارگیری وحمل به محل پروژه ازتجهیزات خاص به شرح ذیل بهره گیری شد.
الف : برای بارگیری ازجرثقیل های 300 تنی آلمانی استفاده شد.
ب : برای حمل ازماشین خاصی که بوژی نامیده می شد ودرکارگاه شماره یک ساخته شد، بهره گیری گردید.
ج : اسکله ای برای آب اندازی احداث شد.
د : دودستگاه شناور1500 تنی تدارک گردید.
با توجه به اینکه کیسون ها توخالی بود وآب دریاچه هم بعلت املاح، سنگین است ودرطراحی به قانون ارشمیدس توجه شده بود، کیسون ها درآب شناوربودند و توسط یدک کش ها به محل نصب هدایت می شدند.
درمحل مورد نظر4 عدد شمع جهت مهارنمودن کیسون ها قبلاً کوبیده وآماده شده بود که به این طریق کارتثبیت آن ها انجام گردید وپس ازآن 4 شمع قائم و16 شمع مایل ازداخل کیسونها کوبیده شد وداخل کیسونها پس ازآرماتوربندی، بتن ریزی گردید.
بتن کیسون ها با 400 کیلوگرم سیمان درمترمکعب، با سیمان پوزولانی ومیکروسیلیس ساخته شد، با توجه باینکه فشردگی میلگردها، محدودیت حرکت بتن را درقالب موجب می شد، درساخت بتن ازفوق روان کننده ها استفاده گردید ومیزان آب مصرفی درحداقل ممکن بود. عملیات بتن ریزی کیسون ها درچهارمرحله انجام گرفت، مرحله اول حدود 40 سانتیمتردرکف و60/3 متر باقیمانده در سه نوبت آرماتوربندی وبتن ریزی گردید.
کوله ها وستون ها
یکی دیگر از اجزاء پل مورد نظر، کوله های دو طرف می باشند، عملیات شمع کوبی آنها نیز همانند شمع کوبی زیرکیسون ها انجام شده است، با یک تفاوت که ابتدا شمع هائی به قطر28 اینچ و تا عمق حدود 50 مترکوبیده شده، سپس شمع های باقطر کمتر دردرون آنها و تا عمق مورد نیازاستقراریافته، فاصله میان دوشمع باآب پرگردیده. شمع بیرونی ثابت و شمع درونی تابع تغییرات محیط که در طول 35 سال امکان نشستی حدود 90 سانتیمتر برایش پیش بینی شده می باشد.
استفاده ازمصالح مناسب، بکارگیری تکنولوژی پیشرفته درساخت بتن ودقت درنگهداری،مقاومت بتن مصرفی درکیسون ها، ستونها، سرستون ها وسایرسازه های بتنی را تا 700 و750 کیلوگرم برسانتیمترمربع افزایش داد ودربعضی از مقاطع زمانی دربیست درجه زیر صفرهم کارادامه داشت.
رامپ های طرفین
یکی دیگر از بخشهای پل ارومیه، رامپ های طرفین می باشد که، پل اصلی و بخش خاکی جاده را به هم پیوند می دهند.
ارتفاع پل دروسط به جهت عبورشناورها 12 مترو درکوله ها حدود 8 متراز سطح آب می باشد که با اولین قسمت خاکی جاده اختلاف سطح دارد. نشستی هم که برای خاکریز تا تثبیت آن پیش بینی شده به آن اضافه می گردد. رامپ های طرفین که درواقع پل هائی بطول 185 متر می باشند، با شیب 20/1 درصد ازکوله به خاکریز مشکل را مرتفع می نمایند و چون تا تثبیت نشست، تغییرحالت می یابند، درطراحی لولائی درنظرگرفته شده اند.
عرشه
عرشه درواقع تابلیه پل است که، درکارگاه شماره یک برای قسمت غربی و کارخانه ماشین سازی تبریزبرای بخش شرقی پروژه از مدول هائی با ورق که هرکدام(درریل وی 50 تن ودرهای وی 80 تن وزن دارد)، ساخته شد و پس از انتقال به محل اجرا برروی ریل مستقرو توسط جک به جلو رانده شد.
استقرارعرشه
مدول ها پس از مونتاژ در هرطرف و انجام عملیات زنگ زدائی و رنگ آمیزی در سه قشربه ضخامت حدود 320 میکرون واطمینان از حفاظت در مقابل خوردگی با جک در روی ریلی که برآن استقراریافته به طرف پل هل داده شد.
وزن هرقسمت ازعرشه حدود 2000 تن است که، جابجائی آن برسرستون ها فشار زیادی را وارد می ساخت، چند روش اجرائی برای کاهش فشارتجربه گردید ودر نهایت ایجاد یک کالسکه با چهار رولیک که روی ستون ها مستقرشود به دلیل اینکه فشار از نظرکارشناسان درحد75 بار مورد قبول بود و لطمه ای به سازه وارد نمی ساخت، مورد تأیید قرارگرفت.
آرک وسط
یکی دیگرازسازه های مهم پل مورد نظر، دهانه وسط آن است که بصورت قوسی طراحی واجراشده، وزن آرک بیش از1350 تن می باشدکه درکنارپروژساخته و باامکاناتی که خاص آن تجهیزشده بود به آب انداخته شدونصب گردید.
بنظرکارشناسان داخلی وخارجی، طراحی واجرای این بخش ازپروژ اقدامی متهورانه بوده است. درآرک مورد نظربیش از35 هزارمترطول جوشکاری شده که دربعضی قسمتها تا14 پاس جوش انجام گرفته.
هزینه پروژه
بنا به گزارش نماینده محترم کارفرما، 56 درصد هزینه را تدارکات شامل می شود، قرارداد اولیه که برای پلی بعرض 12 متردرشروع پروژه منعقد گردید، مبلغ 500 میلیارد ریال بود، ولی با تغییردرطرح وافزایش از دوخط به چهار خط ویک خط برای عبور قطارهزینه ی پل به 1200 میلیارد ریال وهزینه ی آزاد راه تقریباً 2500 میلیارد ریال گردید.
برگرفته از: بیانات نماینده مدیر طرح دربازدید گروه اعزامی سازمان نظام مهندسی خراسان رضوی
بررسی خورندگی
آب دریاچه ارومیه با داشتن حدود300 گرم املاح درهرلیتر، موجب شده تا وجود اکسیژن درآن کاهش یابد وتقریباً به صفربرسد. همین امرباعث گردیده تا خوردگی فولاد درون سازه به حد اقل تقلیل یابد، ولی این خطردرقسمتهائی که بیرون ازآب است ویا درمعرض تروخشکی قراردارند ندیده گرفته نشده وعلاوه برتمهیداتی که دربتن بکاررفته، ازمیلگردهای استنلس استیل استفاده شده است.
با توجه به اهمیت این بخش ازگزارش، نویسنده قسمتی ازمقاله پژوهشی ارائه شده به چهارمین کنفرانس بین المللی عمران، که به همت دانشگاه شریف به سال 1374 برگزارشد. درقالب تحقیقی عملی به مدت پنچ سال وثبت تغییرات دراین مدت به رشته تحریردرآورده تا مورد بهره برداری جویندگان قرارگیرد. مشهوراست که می گویند:
تجربه بایستی به دانشگاه برده شود تا علم تولید گردد.
کلرورسدیم ومنیزیم، نمکهای اسید کلریدریک هستند که، درطبیعت بخصوص درآب دریا یافت می شوند واثرنا مطلوبی ازنظرزنگ زدگی برفولاد دارند. برای اجتناب ازبروز چنین پدیده ای بایستی مانع تماس املاح مذکوربا فولاد شد، تماس بدو صورت ایجاد می گردد.
الف : املاح همراه با یکی ازاجزاء بتن به درون سازه راه یافته وعمل خورندگی ازآغاز احداث سازه شروع می شود.
ب : دراثرشرایط محیطی، بربتن پوششی اثرگذاشته و بمروربه داخل سازه نفوذ نموده وموجبات خوردگی فولاد را فراهم می نماید که، مسلماً اثرآن دردرازمدت بروزخواهد نمود.
بتن آنگاه که، آب ومصالح عاری ازناخالصی باشند، به جهت ایجاد محیطی قلیائی، خود بهترین محافظ فولاد درونش می باشد.
خوردگی فولاد درون سازه بتنی، درحقیقت اکسید شدن آن است که، برای انجام آن محیطی مناسب لازم می باشد. هوا درمجاورت سازه ایجاد اکسیژن می نماید وبرای انتشارآن به تغییررطوبت محیط نیازاست.
فولاد دردرون سازه هائی که بطورمداوم درآب قراردارند، کمتربه زنگ زدگی مبتلا می شود، زیرا درچنین محیطی اکسیژن کافی وجود ندارد.
وجود کلرورها درمجاورت سازه با توجه به قدرت نفوذ آنها، عمل اکسیداسیون را افزایش می دهند، به همین علت سازه های بتنی دریائی، دال پل ها وسقف پارکینگ ها که درمعرض یونهای کلرقراردارند سریعتربه این بیماری مبتلا خواهند شد.
تجربه نشان داده است، تا زمانیکه ph بتن بین 8 تا 12 ودرشرایط قلیائی قراردارد، با ایجاد قشری ازاکسید آهن درسطح فولاد مصرفی ازادامه خوردگی ممانعت بعمل می آید وبا کاهش phکه ممکن است دراثراستفاده ازافزودنی های بتن ایجاد گردد، همزمان با تغییردرمحیط قلیائی، نا پایداری درقشراکسید نیزایجاد خواهد شد.
با توجه به دوعامل اصلی خورندگی درفولاد درون سازه های بتنی توصیه می گردد.
1-دقت درطراحی وانتخاب فولادی مناسب که، دربرخی موارد ازمیلگرد آبکاری شده ویا فولاد ضد زنگ استفاده می شود. ولی چون قیمت آن گران است فقط جهت اتصال قطعات بتن پیش ساخته مورد استفاده قرارمی گیرد.
2-دقت دراختلاط بتن واستفاده ازمصالح وآب مناسب وپرهیزازمصرف ماسه استحصالی ازدریا ویا مناطق خشک نمکدارویا شن وماسه متخلخل.
3-دقت درمصرف سیمان وپرهیزازاختلاط سیمان های مختلف وبکارگیری بعضی افزودنی های بتن که کاهش ph را موجب می گردند.
4-دقت درانتخاب ضخامت بتن پوششی (براساس تحقیقات بعمل آمده، این ضخامت دردال پل ها وبرای بتنی با نسبت 40 درصد وزنی آب به سیمان 50 میلیمترودرهمان شرایط ولی با نسبت 45 درصد 60 میلیمترتوصیه شده است.)
5- جلوگیری ازایجاد ترک دربتن پوششی.
6- جلوگیری ازنفوذ یون های کلربه داخل سازه، با بکارگیری پوشش ضد رطوبت.
مشخصات عایق های ضد رطوبت
1- به آسانی قابل نصب باشند.
2- چسبندگی کافی با بتن داشته باشند.
3- با تمام عوامل محیط مصرف سازگارباشند.
4- خاصیت نفوذ ناپذیری نسبت به رطوبت ویون های کلررا دارا باشند.
5-انعطاف پذیری آن ها به حدی باشد که، علیرغم چسبندگی با بتن ازترک خوردن بتن تبعییت نکنند.
عایق های متداول بدوصورت ورق ومایع توسط کارخانجات مختلف تهیه وعرضه شده ودقت درنصب، شرایط جوی درزمان نصب وجزئیات طراحی ازعوامل مهم درمرغوبیت عایقکاری می باشد.
خطری که همواره عایق را تهدید می نماید، ایجاد طاول یا حباب است که، به علت وجود رطوبت دربتن یا بالا رفتن حرارت آن ویا کاهش فشارجو، همزمان با عایقکاری یا بلافاصله پس ازنصب ممکن است ایجاد گردد. علاوه برآن، انبساط سریع بخارات هنگام نصب عایقی که به صورت داغ انجام می شود، ممکن است موجب بروزسوراخ هائی درعایق شود. جهت جلوگیری ازاین نقص بایستی قبل ازنصب عایق سطح بتن خشک وعاری ازهرگونه پوشش قبلی ویا سایرآلودگی ها گردد. جهت جلوگیری ازبروزطاول، ازعایق های خشک استفاده می گردد.
پژوهشگران با توجه به اهمیت موضوع همواره درتلاشند تا با ابداع پدیده ای نو، گامی مؤثردرحفاظت فولاد ازتهاجم یونهای کلربردارند.
گزارش فوق براساس پژوهش میدانی نویسنده وبهره گیری ازترجمه آقای ابوالضیاء درصفحات 58 تا 66 مجله ساختمان شماره 4 به رشته تحریردرآمده است.
علی اصغرسالاری
